معاملات فارکس

قراردادهای آتی چیست؟

معاملات آتی چیست؟ خرید و فروش در بازار مشتقه

معاملات آتی چیست؟ خرید و فروش در بازار مشتقه چگونه است؟ قرارداد آتی یک قرارداد قانونی است که به موجب آن توافق می‌شود در زمان آینده یک کالا به قیمت از پیش تعیین‌شده معامله شود.

هر قرارداد آتی چهار رکن اساسی دارد:

  • کالای مشخص: مثلا شما قرارداد می‌کنید که در آینده گندم دریافت کنید. فروشنده نمی‌تواند به شما جو تحویل بدهد.
  • قیمت مشخص: فرض کنید قرار گذاشته‌اید که سال آینده گندم را از قرار کیلویی 100 تومان بخرید. قیمت بازار آزاد هر اندازه که باشد، فروشنده باید همان 100 تومان را از شما بگیرد. چه گندم یک ریال شده باشد چه هزار تومان.
  • کیفیت مشخص: اگر شما بر سر یک استاندارد کیفی توافق کرده‌اید (متناسب با برگه آزمایشگاه استاندارد) فروشنده باید همان درجه کیفی را تامین کند.
  • زمان مشخص: مهم‌ترین رکن قرارداد آتی، یک زمان مشخص است که در آن باید کالای خود را دریافت کنید.

قرارداد آتی در پوست گردو

اگر حوصله ندارید تمام این مقاله را بخوانید تنها با خواندن این چهار بند با کلیت قرارداد آتی آشنا خواهید شد:

  • قرارداد آتی یک قرارداد است که به موجب آن کالایی در زمان آینده با قیمت مشخص، در تاریخ مشخص معامله می‌شود.
  • خریدار می‌تواند قرارداد خود را به شخص دیگر واگذار کند. هر قدر به زمان تحویل نزدیک شویم، قیمت قرارداد به قیمت بازار نزدیک‌تر می‌شود. همچنین پیش‌بینی عمومی از قیمت کالا در زمان سررسید بر قیمت قرارداد آتی اثر دارد.
  • به کمک قرارداد آتی خرید و قرارداد آتی فروش، شما می‌توانید در این بازار به شکل دوطرفه سود کنید. اگر فکر می‌کنید قیمت بالا می‌رود، موقعیت خرید می‌گیرید. اگر گمان می‌کنید که قیمت پایین می‌آید، موقعیت فروش می‌گیرید. اگر موقعیت فروش بگیرید حتما لازم نیست کالا را تحویل دهید، بلکه می‌توانید قرارداد را به فروشنده‌ای دیگر واگذار کنید.
  • در این بازار امکان استفاده از اهرم وجود دارد. یعنی با پرداخت وجه یک واحد کالا، می‌توانید بیشتر از یک واحد کالا را بخرید یا بفروشید. مثلا پول یک سکه را بدهید، اما قرارداد خرید ده سکه را بگیرید. به این ترتیب اگر قیمت سکه طلا ده درصد بالا برود، شما 100% سود می‌کنید. (چون اهرم 10 دارید.)
  • شرکت‌ها از قرارداد آتی استفاده می‌کنند تا هزینه انبارداری را کاهش دهند و ریسک نوسان‌های قیمت مواد اولیه و محصول نهایی را از میان بردارند.

وظایف خریدار و فروشنده در قرارداد آتی

هر قرارداد آتی یک خریدار و یک فروشنده دارد. در مثالی که زدیم، شما خریدار گندم و یک کشاورز فروشنده گندم است.

در زمان سررسید خریدار موظف به تسویه وجه معامله است.

فروشنده نیز موظف است در این زمان کالای مورد معامله را تحویل دهد.

هیچ‌کدام از دو طرف حق ندارند نسبت به تسویه وجه یا تحویل کالا کوتاهی کنند.

درک مفهوم معاملات مشتقه

قرارداد آتی به هیچ عنوان مفهوم مدرنی نیست. ایرانیان باستان، رومی‌ها و مصری‌ها قراردادهایی داشتند، شبیه به آنچه امروز قراردادی آتی می‌نامیم.

در ژاپن قرارداد آتی برنج مرسوم بود. مزرعه‌داران برای فروختن برنج در سال‌های آتی و دریافت وجه در همان زمان قراردادهایی تنظیم می‌کردند.

در هلند، برگه‌های قرارداد آتی گل لاله به صورت اوراق بهادار معامله می‌شد. این اولین نمونه از شکل امروزی قراردادهای مشتق‌شده بود.

یک مثال ساده از قرارداد آتی

فرض کنید با هم رفته‌ایم شمال. در راه برگشت از یک کارخانه شالی‌کوبی، 100 کیلو برنج می‌خریم از قرار هر کیلو 30 هزار تومان. 3 میلیون تومان پول می‌دهیم و 5 گونی 20 کیلویی می‌گیریم. این یک معامله نقدی است.

اما به‌غیر معاملات نقدی عادی، معاملات دیگری هم قابل تصور است که به آن‌ها معاملات مشتقه می‌گوییم.

معروف‌ترین مثال از مشتقه، خرید نسیه است. یعنی 5 گونی برنج را می‌گیریم و قول می‌دهیم که تا زمانی مشخص، پول را واریز کنیم.

اما قرارداد آتی با قرارداد نسیه تفاوت دارد. عمده تفاوت این است که قراردادهای آتی چیست؟ کالا، در زمان تسویه وجه تحویل داده می‌شود.

معاملات آتی به عنوان یک ابزار مشتقه

اما قرارداد آتی به چه صورت است؟

تصور کنید که ما سالی 100 کیلو برنج مصرف داریم. اگر الان 200 کیلو بخریم، برای انبارکردن و نگه‌داری برنج‌ها دچار مشکل می‌شویم.

با برنج‌فروش قرار می‌گذاریم که سال دیگر که شمال آمدیم 100 کیلو برنج دیگر به ما بدهد، پولش را هم همان موقع بدهیم. برنج‌فروش قبول می‌کند که این کار را از قرار هر کیلو 36 هزار تومان انجام دهد.

سال دیگر ما باید 3.6 میلیون بپردازیم و 100 کیلو برنج با کیفیت مشخص تحویل بگیریم. این یک قرارداد آتی است. (البته در دید تخصصی، قرارداد آتی با پیمانی که در این مثال زدیم تفاوت دارد. برای سادگی و قابل فهم شدن موضوع، از این مثال استفاده شد.)

بعد از سه ماه متوجه می‌شویم که ما برنج لازم نداریم. از طرفی قیمت برنج به هر کیلو 40 هزار تومان رسیده است. قرارداد خود را به قیمت هر کیلو 2 هزار تومان به شخص دیگری می‌فروشیم. حالا او می‌تواند با این قرارداد به برنج‌فروش مراجعه کند، 36 هزار تومان بپردازد و برنج بگیرد. هر کیلو برنج برای او 38 تومان تمام خواهد شد. ما 200 هزار تومان سود کرده‌ایم. خریدار جدید هم در مجموع 200 هزار تومان کم‌تر برای خرید برنج پرداخت می‌کند.

اما شاید قیمت برنج در این مدت پایین بیاید. مثلا به هر کیلو بیست هزار تومان برسد. در این صورت ما ضرر کرده‌ایم. چرا که باید برنج را 16 هزار تومان گران‌تر از قیمت بازار بخریم.

وجه تضمین در قرارداد آتی

فرض کنید قیمت برنج به 20 هزار تومان رسیده و شما قرار گذاشته‌اید که برنج را 36 هزار تومان بخرید. چه کار می‌کنید؟ به احتمال زیاد سال دیگر برنامه شمال را لغو کنید و برای گرفتن برنج مراجعه نکنید. فروشنده از تصمیم شما بی‌خبر است و برنج را آماده می‌کند. اما برنج‌ها روی دستش می‌ماند.

برای این که خریدار قراردادهای آتی چیست؟ یا فروشنده معامله را یک‌طرفه فسخ نکنند، یک مبلغ به عنوان وجه تضمین نزد یک امین می‌گذارند.

مثلا هر کدام از شما، برای خرید 100 کیلو برنج، 300 هزار تومان پیش یک شخص می‌گذارید. اگر شما برای تحویل گرفتن برنج مراجعه نکنید، 300 هزار تومان شما به عنوان جریمه به فروشنده داده می‌شود. اگر هم فروشنده برنج را تحویل ندهد، شما جریمه دریافت می‌کنید.

در این مثال، شما معادل 10 درصد قیمت کل معامله را وجه تضمین قرار داده‌اید.

طبیعی است که اگر قیمت برنج ده درصد کم شود، برای شما فرقی نمی‌کند که بروید و برنج را تحویل بگیرید، یا معامله را فسخ کنید و جریمه پرداخت کنید. در این حالت می‌شود معامله‌ را فسخ‌شده فرض کرد. در این معامله، فروشنده به اندازه وجه تضمین شما سود کرده است.

شما از کاهش 10 درصدی قیمت چقدر ضرر کرده‌اید؟ 100%! چطور؟ کل پولی که پرداخت کرده بودید 300 هزار تومان بود، که تمام آن را از دست داده‌اید.

اهرم در معاملات آتی

فرض کنید که می‌دانید قرار است به زودی قیمت برنج بیست درصد افزایش پیدا کند. شما ده میلیون تومان پول دارید. اگر تمام این پول را برنج بخرید و پس از گران شدن به بازار عرضه کنید، 2 میلیون تومان سود می‌کنید.

اما فرض کنید که یک قرارداد آتی برنج با اهرم 10 ببندید. در این صورت با ده میلیون وجه تضمین می‌توانید معادل 100 میلیون تومان برنج بخرید. اگر برنج 20 درصد گران شود، حالا شما 20 میلیون تومان سود می‌کنید. یعنی با ده درصد افزایش قیمت، پول شما سه برابر می‌شود.

اما برعکس این ماجرا هم صادق است. اگر قیمت برنج ده درصد کاهش پیدا کند، شما ده میلیون تومان ضرر می‌کنید. یعنی کل پول خود را با یک منفی ده درصد از دست می‌دهید.

می‌بینید که بستن قرارداد آتی (یا خریدن قرارداد دیگران) همان اندازه که می‌تواند سودآور باشد، پرریسک نیز هست.

فرق معامله آتی و فوروارد در چیست؟

گاهی به معاملات فوروارد، پیمان آتی‌ (در مقایسه با قرارداد آتی) نیز می‌گویند. اما آیا می‌دانید معامله فوروارد با فیوچر چه فرقی دارد؟

اگر در اینترنت تفاوت معاملات آتی و فوروارد را جستجو کنید، ممکن است به تفاوت‌های بربخورید که هیچ‌کدام درست نیستند.

قرارداد آتی سکه چیست؟

قرارداد آتی سکه

قرارداد آتی سکه چیست؟ برای پاسخ دادن به این سؤال بهتر است اول با قراردادهای آتی بیشتر آشنا بشویم. قراردادهای آتی تعهدهایی هستند که امکان پیش‌بینی قیمت‌های آینده را برای تریدرها (معامله گران)، سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان کالا فراهم می‌کند. در این قرارداد این امکان وجود دارد که ما هم‌اکنون یک کالا را با مبلغ مشخصی بخریم، اما چند ماه بعد آن را در زمان مشخصی تحویل بگیریم و هزینه‌اش را پرداخت کنیم.

در این قرارداد خریدار و فروشنده متعهد به تحویل کالا و پرداخت هزینه‌ی آن در زمان مشخصی هستند و برای تضمین این تعهد هر دو طرف باید مبلغی را نزد شخصی مورد اعتماد قرار دهند که در اینجا درواقع بورس کالا آن شخص امین محسوب می‌شود. در این توافق‌نامه نیازی به ردوبدل کردن فیزیکی کالا نیست. طبق این معامله حتی اگر هم‌اکنون کالا را در اختیار ندارید شما می‌توانید آن را بفروشید زیرا موعد تحویل آن در ماه‌های آینده است؛ اما موظف خواهید بود که در زمان مشخص‌شده در قرارداد با همان قیمت آن را تحویل دهید.

قرارداد آتی سکه

اولین نمونه بازار آتی

اولین نمونه‌های بازار معاملات آتی در اروپا و تقریباً در قرن 17 میلادی شکل گرفت، اما گفته می‌شود که اولین بازار معاملات آتی که در طول تاریخ برقرار شده بورس برنج دوجیمای ژاپن بوده است. با قراردادهای آتی چیست؟ روی کار آمدن دستگاه‌های ترید الکترونیکی، قراردادهای آتی محبوبیت بیشتری پیدا کردند و امروزه کاربرد زیادی در صنایع مالی دارند.

مزیت قراردادهای آتی

این قرارداد درواقع جز تعهدهای مطمئن برای افرادی است ک مایل هستند خیالشان تا حدی راحت باشد و با این قراردادها می‌توانند مطمئن باشند که نوسانات قیمت بر روی کسب‌وکار آن‌ها تأثیر منفی نمی‌گذارد. این روال معامله برای کارخانه‌ها نیز مناسب است چون‌که می‌توانند با توجه به این قراردادها بودجه‌بندی خوبی داشته باشند و برای قیمت‌گذاری آینده محصولاتشان برنامه‌ریزی کنند. درواقع قراردادهای آتی می‌توانند برای مقابله با ریسک خاصی استفاده بشوند. به‌عنوان‌مثال یک کشاورز می‌تواند بر اساس یک قرارداد آتی متعهد شود که محصولاتش را در آینده با یک قیمت مشخص بفروشد و با این کار بدون توجه به رویدادهای ناگهانی و نوسانات بازار به درکی از درآمد آینده‌اش برسد.

معامله‌گران قراردادهای آتی

معاملات آتی جزو پرطرفدارترین معاملات در بین تمامی خریداران و فروشنده‌هاست، چون‌که هم منافع آن‌ها به‌طور کامل تأمین و تضمین می‌شود و هم از نوسانات لحظه‌ای و طولانی‌مدت بازار در امان خواهند بود و می‌توانند از این طریق سود خوبی به دست بیاورند.

اشخاصی که در این بازار فعالیت می‌کنند را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد:

  1. خریداران اجناس: افرادی که به کالایی همانند سکه در ماه‌های بعد احتیاج دارند و ترجیح می‌دهند آن را امروز با هزینه مشخص پیش‌خرید کنند.
  2. فروشندگان اجناس: افرادی که کالایی همانند سکه دارند و تصمیم دارند که در آینده آن را بفروشند، امروز با قیمت مشخص و برای زمان دلخواه آن را پیش‌فروش می‌کنند.
  3. نوسان گیران: کسانی که خودشان کالایی برای فروش ندارند و قصد خرید جنس مشخصی هم ندارند، اما با پیش‌بینی روند صعودی و نزولی بودن بازار کالایی مثل سکه می‌خواهند سود بسیاری به دست آورند.

قرارداد آتی سکه چیست؟

بنابراین به قرارداد آتی که در آن سکه خریدوفروش بشود، قرارداد آتی سکه و بازاری که این قرارداد در آن انجام می‌شود، بازار آتی سکه گفته می‌شود.

قرارداد آتی سکه

مزایای بازار آتی سکه

کسب منافعی همچون معافیت‌های مالیاتی، تخصیص سودهای روزانه به مشتریان و نامحدود بودن خریدوفروش، موجب استقبال گسترده افراد از این نوع بازار گردیده است. همچنین عدم پرداخت کامل پول، امکان سرمایه‌گذاری در بازارهای بزرگ با حداقل سرمایه‌ی اولیه و تسویه‌حساب به‌موقع از دیگر مزایای این بازار بشمار می‌رود.

در این بازار این امکان وجود دارد که با چندین برابر پول خود معامله کنید و در ازای آن سود خوبی به دست آورید. درواقع تنها بازاری که در ایران به شما این امکان را می‌دهد تا از اهرم یا لوریج (Leverage) استفاده کنید، بازار آتی طلا و سکه است. در این بازار اهرم 1:10 به شما ارائه می‌شود که در ادامه توضیح داده شده است. البته به طبع همین اهرم باعث افزایش ریسک شما هم می‌شود و باید مواظب باشید.

کسب سود در روند نزولی با قرارداد آتی طلا

یکی از ویژگی‌های جالب این بازار این است که در بازار نزولی هم می‌توان به سود رسید. در حالت معمول وقتی شما کالایی را خریداری می‌کنید آن کالا باید به‌تدریج گران شود تا شما به سود برسید و در صورت ارزان شدن آن متحمل ضررهایی می‌شوید؛ اما در بازار معاملات آتی سکه حتی اگر این روند نزولی هم پیش رود باز می‌تواند به نفع شما باشد. شما در این بازار اگر احتمال می‌دهید که قرار است قیمت سکه پایین بیاید، قبل از اینکه خود سکه را داشته باشید اقدام به فروش آن می‌کنید و زمانی که نوسان قیمت به پیش‌بینی شما رسید و قیمت آن پایین آمد سکه را می‌خرید و به خریدار می‌فروشید. با این ویژگی اصطلاحاً «فروش استقراضی» گفته می‌شود. درواقع در این حالت شما چیزی را که ندارید قرض می‌کنید و می‌فروشید و بعداً پول آن را پرداخت می‌کنید.

اهرم بازار آتی طلا چیست؟

حتماً شما با مفهوم اهرم در فیزیک آشنایی دارید. وسیله‌ای که به کمک آن می‌توان نیروی کمی وارد کرد اما کاری بزرگ انجام داد. اهرم بازار آتی هم به همین مفهوم شباهت دارد. افرادی که هوش و ذکاوت مالی بالایی دارند و ریسک‌پذیر هستند همواره برای ثروتمند شدن و به دست آوردن سودهای کلان به دنبال چنین معاملات سرمایه‌گذاری هستند که باقابلیت اهرمی آن می‌توانند چندین پله جلوتر بیفتند.

درواقع از جذابیت‌های این بازار همین ضریب و اعتبار اهرمی است. در بازار آتی سکه یک مشتری کافی است با در دست داشتن یک سکه معادل ده سکه معامله و سرمایه‌گذاری کند. درواقع آن یک سکه به‌عنوان تضمین حسابش هست که اگر پیش‌بینی او درست باشد سود به حسابش واریز و اگر اشتباه باشد مبلغ ضرر از حسابش کسر و به‌حساب طرف مقابل اضافه می‌شود.

اول ایمنی، بعد کار!

باید این را بدانیم که این بازار همانند سایر بازار‌های معاملاتی همراه با ریسک است و افراد حتماً باید نسبت به ادبیات بورس و این‌گونه معاملات و استفاده درست از این اهرم‌ها مطلع باشند. در غیر این صورت ممکن است متحمل ضرر شوند.

مشتریان توسط ضریب اهرمی این بازار با تحلیل درست می‌توانند تا چندین برابر سود یا ضرر کنند. درواقع تفاوت این بازار آنلاین با بازار معمول و سنتی خرید سکه در همین اهرم و چند برابر شدن سود و زیان است. این اهرم درواقع یک شمشیر دو لبه است و اگر درست به کار گرفته نشود خیلی سریع و راحت می‌تواند سرمایه افراد را چند برابر کند یا آن را به‌کلی از بین ببرد.

بازار آتی طلا

تفاوت بازار بورس و بازار آتی سکه

در بازار بورس ما یک سری محدودیت داریم. بیایید این موارد را با هم بررسی کنیم:

  1. افرادی که وارد بازار بورس می‌شوند همه‌ی هدفشان کسب سود است؛ یعنی هیچ‌کسی از گران خریدن و ارزان فروختن سود نمی‌کند. همه به دنبال این هستند که سهمی را در قیمت پایین بخرند و در قیمت بالاتر اقدام به فروش آن کنند. زمانی که قیمت سهم‌ها افزایش پیدا کند گفته می‌شود بازار خوب است و اگر قیمت‌ها افت کند از دید ما دیگر بازار خوبی نیست.
  2. در بازار بورس ما تنوع سهم داریم و مدیریت آن‌ها برای بعضی‌ها دشوار است. از طرفی در پرتفوی افراد تک سهم، ما ریسک توقف نماد معاملاتی را داریم ک ممکن است تا چندین ماه هم طول بکشد.

اما در بازار آتی سکه که قسمتی از بازار بورس کالای ایران است، انگیزه همه‌ی افراد صرفاً کسب سود نیست. این افراد با قبول تعهداتی برای خریدوفروش سکه امکان دارد با هدف پوشش ریسک وارد بازار شده باشند، یا یک سری دیگر از افراد سفته‌بازها هستند و می‌خواهند از نوسان قیمت‌ها کسب سود کنند و گروه دیگر آربیتراژها هستند. امکان آربیتراژ کردن و پوشش ریسک و همچنین اعتبار اهرمی امکاناتی هستند که در بازار بورس وجود ندارد.

همچنین در معاملات بازار آتی در هر دو زمان صعود و نزول قیمت‌ها می‌توان بهره خوبی برد که درواقع این مورد اشاره به ویژگی بارز دوطرفه بودن این بازار دارد، برخلاف بازار بورس که یک‌طرفه است. این موضوع سبب می‌شود که توازن عرضه و تقاضا هم بهتر شود.

برای اینکه اطلاعات خودتان را در خصوص سرمایه‌گذاری در بازار طلا افزایش دهید، مقاله زیر را بخوانید:

ویکی حسابداری


ابزار مالی مشتقه به ابزاری گفته می شود که ارزش آن از ارزش یک پدیده دیگر مشتق شده باشد. پدیده ای مثل کالا، اوراق بهادار، یک شاخص ، واحد پولی و … .ابزارهای مشتقه فراوانی وجود دارند اما معروفترین آنها، قراردادهای آتی (Future) و قراردادهای اختیار (Option) می باشد. ابزار مشتقه جهت پوشش ریسک به کار می روند. پوشش ریسک در واقع کم کردن تاثیر و بالا بردن مقاومت در برابر نوسانات ارزش دارایی یا شاخصیست که مد نظر ما می باشد. برای روشن شدن این مطلب می توانید به مطلب « قراردادهای آتی ابزار پر ریسک یا کاهش ریسک؟ » در همین سایت مراجعه بفرمایید.

می گویند تاریخچه معاملات آتی به قرون وسطی بر می گردد. اما بعضی تحقیقات نشان می‌دهد که در یونان باستان نیز معاملاتی شبیه آنچه که امروز آتی می دانیم صورت می گرفته. اما در هر صورت اولین بار به طور نظام مند این معاملات در سال 1848 در بورس شیکاگو برای کالاهای کشاورزی انجام شد. ابتدا خریداران این نوع قرارداد خریداران واقعی بودند که می خواستند در آینده به خرید یا فروش کالا اقدام کنند. اما به زودی سفته بازان که معامله آن را پر سود دیدند وارد این بازار شدند و این بازار با سرعت رشد کرد.

قرارداد آتی چیست؟

برای توضیح قرار داد آتی معاملات را به چند بخش کلی تقسیم می کنیم:

معملات نقدی: کالا اکنون ارائه می شود، بهای آن نیز اکنون پرداخت می شود.

معاملات نسیه: کالا اکنون ارائه می شود، بهای آن بعدا پرداخت می شود.

معاملات سلف: کالا در آینده ارائه می شود، بهای آن اکنون قراردادهای آتی چیست؟ پرداخت می شود.

معاملات آتی: کالا در آینده ارائه می شود، بهای آن نیز که اکنون یعنی در زمان معامله تعیین شده است در آینده پرداخت می شود.

در حقیقت در قرارداد آتی، یک طرف قرارداد متعهد می شود که در سررسید مشخصی کالایی را با قیمت معین به طرف دیگر قرارداد بفروشد. طرف مقابل هم تعهد می کند که در آن زمان کالای مربوطه را با قیمت مورد نظر خریداری کند. عموما دو طرف وجهی را نزد واسطه به عنوان ضمانت انجام تعهداتشان می گذارند. در صورت عدم ایفای تعهد، قرار داد ابطال شده و وجه مورد نظر به طرف مقابل داده میشود. در بازارهای بورس امروزی این واسطه اتاق پایاپای است.

در اینجا لازم است به مفهوم پیمانهای آتی هم اشاره کنیم. پیمان آتی هم نوعی توافق است که مبتنی بر خرید و فروش یک دارایی در زمانی معین در آینده و با قیمتی مشخص شده است. حتی می توان قرارداد آتی را نوع خاصی از پیمان آتی دانست. عمده تفاوت قرارداد آتی و پیمان آتی آن است که قرارداد آتی در بورس معامله می شود. اما پیمان آتی در بازار فرا بورس یا OTC . تفاوت قراردادهای آتی چیست؟ قراردادهای آتی چیست؟ دیگر در استاندارد بودن قراردادهای آتیست. به این معنی که در بازار بورس هز میزان از دارایی مورد نظر قابل معامله نیست. عموما یک واحد مشخص به عنوان مبنی معامله در نظر گرفته میشود. همچنین زمان تحویل و تسویه هر قرارداد از پیش معین شده اما در پیمان آتی این محدودیت وجود ندارد. به عنوان مثال در بورس کالای ایران می توانید 5 قرارداد آتی سکه طلا برای تحویل در ماه شهریور خریداری کنید که هر قرارداد برابر 10 سکه طلا می باشد.

بستن موضع معاملاتی قرارداد آتی

شخصی می تواند یک قرارداد خرید آتی را خریداری کرده و بنابر آن در شش ماه آینده کالایی را با قیمتی مشخص تحویل بگیرد. این روند ساده معاملات آتیست. اما در عمل بیشتر از 90 درصد معاملات آتی به قراردادهای آتی چیست؟ تحویل فیزیکی منجر نمی شود. چرا؟ فرض کنید شخص A قرارداد خرید 50 سکه طلا را خریداری کرده و شخص B دارنده قرارداد فروش متعهد است در تاریخ معین این تعداد سکه را به شخص A پرداخت کند. در این حالت می گوییم شخص A دارای یک موقعیت باز خرید و B دارای یک موقعیت باز فروش می باشد. حال فرض کنید شخص A بنابر دلیلی مثلا پیش بینی کاهش قیمت طلا در آینده تصمیم به بستن موقعیتش می گیرد. این کار با باز کردن یک قرارداد فروش انجام می شود. یعنی در این حالت شخص A تعهد می کند در زمان مورد اشاره 50 سکه را به شخص دیگری مثلا C تحویل دهد. با این حساب شخص C سکه های مورد نظر را در زمان مشخص از شخص B خواهد خرید و به این وسیله A موقعیت خود را بسته و قراردادهای خود را خنثی نموده است. این اتفاق می تواند بارها و بارها تکرار شود. پس به طور خلاصه بستن موقعیت با اتخاذ یک موضع معاملاتی معکوس انجام می گیرد.

قرارداد آتی زعفران چیست و نحوه معامله در آن به چه صورت است؟

قرارداد آتی زعفران ابزار مالی جدیدی است که به یاری فعالان بازار بورس زعفران ایران آمده است. این بازار مالی به منظور کاهش ریسک نوسانات قیمتی برای تولیدکننده و مصرف‌کننده زعفران ایجاد شده است. در این بازار شما می‌توانید با پرداخت قسمتی از پول زعفران، تمام آن را تحت مالکیت خود درآورده و از نوسانات قیمتی آن سود برده و یا به عنوان تولید‌کننده زعفران از نوسانات قیمتی در امان بمانید.

تاریخچه قرارداد‌های آتی

قرارداد‌های آتی در اواسط قرن 19 یعنی حدود 150 سال پیش با اصولی مشابه با بازار‌های آتی امروزی انجام می‌شد و هر دو طرف متعهد در قرارداد از این معامله سود می‌بردند. بورس کالای ایران نیز در سال 1386 تشکیل شد. نخستین قرارداد آتی زعفران نیز با سررسید 20 شهریور 1397 در بازار به طور رسمی معامله شد.

از آن پس با وجود قرارداد آتی زعفران کشاورزان می‌توانند با تحویل زعفران خود به انبار‌ها و گواهی آن، زعفران خود را در بورس عرضه کنند. مصرف‌کنندگان زعفران نیز با قیمت توافقی امروز برای آینده زعفران مورد نیاز خود را خرید می‌کنند و این به معنی بی اثر شدن نوسانات برای تولید کننده و مصرف‌کننده زعفران می‌باشد.

قرارداد آتی زعفران

این قرارداد در بورس کالای ایران به صورت دوطرفه منعقد می‌شود. در این قرارداد یک شخص متعهد می‌شود در تاریخ سررسید مقدار معینی از زعفران را با استاندارد پایه مشخص شده و با قیمتی که امروز دو طرف بر سر آن توافق می‌کنند به فروش برساند و شخص خریدار متعهد مي‌شود زعفران را در تاریخ سررسید با قیمت مشخص خریداری کند.

قیمت زعفران در این بازار تابع عوامل مختلفی است و هرچه به سررسید تحویل زعفران نزدیک‌تر شویم قیمت‌ها واقعی‌تر می‌شوند. اصلی‌ترین عامل قیمت‌گذاری در این بازار قیمت دلار است. قسمت اعظمی از زعفران تولیدی ایران صادر می‌شود و قیمت دلار تاثیر به سزایی در ارزش زعفران در این بازار دارد.

در تصویر زیر استاندارد‌های لازم جهت تحویل زعفران به انبار را مشاهده می‌کنید.

استاندار تحویل زعفران نگین

نحوه انجام معامله در بازار قرارداد آتی زعفران

برای درک بهتر از فرایند خرید و فروش در این بازار با یک مثال قضیه را مطرح می‌کنیم:

یک کشاورز پیش‌بینی می‌کند در آینده‌ای نزدیک قیمت زعفران افت خواهد کرد و برای حفظ زعفران و سرمایه خود از این افت قیمتی زعفران خود را در بورس کالا به قیمت امروز و تحویل آینده عرضه می‌کند. او زعفران خود را با توجه پیش‌بینی خود از افت قیمتی با قیمت امروز عرضه کرده می‌کند. او برای این کار باید در بورس یک موقعیت تعهد فروش ایجاد کند.

حال طرف دیگر قضیه مصرف‌کننده زعفران است ( کارخانه صنایع تبدیلی زعفران و یا صادرکننده و…). پیش‌بینی او از قیمت آینده زعفران افزایش قیمت است، اوهم برای جلوگیری از ضرر افزایش قیمت در آینده، زعفران مورد نیاز خود را به قیمت امروز می‌خرد. او این کار را با ایجاد موقعیت تعهد خرید در بازار آتی زعفران انجام می‌دهد.

حداقل اندازه زعفران برای ورود به فرایند تحویل 100 گرم و معادل یک قرارداد می‌باشد.

هر دو طرف معامله نگرانی‌های خود از نوسانات قیمتی را با این قرارداد برطرف کردند.

ویژگی‌های قرارداد آتی زعفران

اهرم مالی

به طور کلی اهرم مالی ضریبی از ارزش کلی قرارداد است که باید آن را بپردازید تا قدرت مالکیت کامل آن قرارداد را داشته باشد. اهرم مالی در قرارداد آتی زعفران مقدار ثابتی نیست و با توجه به ارزش روزانه قرارداد و وجه تضمین مشخص شده از بورس کالا با فرمول زیر محاسبه می‌شود:

اهرم مالی = ارزش هر قرارداد / وجه تضمین اولیه

خب اینجا با طرح یک مثال قضیه را روشن‌تر میکنیم. وجه تضمین به ازای هر قرارداد زعفران پوشال 160000 تومان است و ارزش هر قرارداد امروز 700000 است حال باتقسیم این دو مقدار به عدد 4.375 می‌رسیم که اهرم این قرارداد است. و این یعنی شما با پرداخت 160000 تومان مالکیت قراردادی با ارزش 700000تومان را به دست می‌آورید و می‌توانید از منافع آن سود ببرید.

البته این مشخص است که در زمان تحویل زعفران باید تمام مبلغ را بپردازید.

پوشش ریسک برای طرفین

اصلی‌ترین هدف برای ایجاد این قرارداد‌های آتی کاهش ریسک نوسانات قیمتی برای تولیدکننده و مصرف کننده زعفران است و تولید کننده می‌توانند با ایجاد تعهد فروش زعفرانی که در آینده تولید خواهد کرد را به قیمت امروز بفروشد ومصرف کننده نیز زعفران مورد نیاز خود در آینده را با قیمت امروز خریداری کند.

وجه تضمین اولیه

وجه تضمین اولیه به ازای هر قرارداد 100 گرمی زعفران از سوی بورس کالا مشخص شده می‌شود و فردی که قصد معامله در این بازار را دارد باید این مبلغ را به حسابی تحت اختیار سازمان بورس واریز کند. در صورت عدم اجرای تعهدات هر شخص مبلغ ضمانت به نفع طرف مقابل برداشته می‌شود.

در طی معاملات هر روزه با اعلام قیمت تصفیه روزانه مبالغ این حساب‌ها و وجوه تضمین کاهش یا افزایش می‌یابند. وبا کاهش آن به 70 درصد وجه تضمین اولیه شخص موظف است حساب خود را شارژ کند.

قیمت تصفیه روزانه

در پایان هر روز قیمت پایانی هر قرارداد با توجه به معاملات آن روز محاسبه و اعلام می‌شود. و سود و زیان هرشخص محاسبه و بر روی حساب وی اعمال می‌شود. این مقدار با توجه به 30 %حجم معاملات انجام شده منتهی به پایان آخرین جلسه معاملاتی هر روز محاسبه می‌شود.

حداکثر نوسانات قیمتی در این بازار 5درصد نسبت به قیمت تصفیه روز قبل می‌باشد.

کارمزد معاملات

کارمزد معاملات قرارداد‌های آتی بسیار کم و ناچیز است. کارمزد هر معامله برای خریدار یا فروشنده 0.00068 از ارزش هر قرارداد می‌باشد.

سود حاصل از معاملات قرارداد آتی زعفران

سود حاصل از این معاملات نیز فرمول محاسباتی خاص خود را دارد. فرض کنیم شخصی به‌نام علی امروز با قیمت 8000تومن 100قرارداد زعفران را خریداری می‌کند و در چند روز آینده این تعهد خرید را با 100قرارداد تعهد فروش با قیمت 9000 تومان می‌بندد. اکنون سود حاصله او طبق فرمول زیر برابر است با 10 میلیون تومان.

اندازه قرارداد * (قیمت فروش-قیمت خرید) = سود حاصل

اندازه هر قرارداد زعفران از سوی بورس کالا 100 گرم اعلام شده است.

ساعات معاملاتی بورس کالا

زمان انجام معاملات در قراردادهای آتی زعفران بورس کالا از شنبه تا چهارشنبه از ساعت 10 الی 17و روز پنج‌شنبه از ساعت 10 الی 16و در آخرین روز معاملاتی 10 الی 15.30 می‌باشد.

نمای بازار معاملاتی

برای مشاهده نمای بازار معاملات قراردادهای آتی چیست؟ آتی زعفران و آشنایی بیشتر با آن می توانید به سایت بورس کالای ایران و نمای بازار مراجعه کنید.

قرارداد آتی (Future) چیست؟

قرارداد آتی (Future) چیست؟

قرارداد آتی نوعی از قرارداد است که طبق آن طرف فروشنده تعهد می کند که در زمان معینی، مقدار تعیین شده ایی از کالا را با توجه به قیمت تعیین شده به فروش برساند. همچنین طرف دیگر در این قرارداد تعهد می کند که کالای مورد نظر را در زمان معین شده خریداری کند. در این قرارداد معمولا برای پای بندی به تعهدات درون قرارداد، مبلغی به عنوان تضمین گذاشته می شود.

یکی از مفاهیم بنیادی در بورس و بازار سرمایه، قرارداد آتی است. قراردادهای آتی در ابتدا در مورد محصولات کشاورزی و فرآورده های نفتی مورد معامله قرار می گرفتند. پس از قراردادهای آتی چیست؟ مدتی قرارداهای آتی بر پایه نرخ بهره، ارز و شاخص بازار سهام انجام گرفت. معامله گران در این بازار نیاز دارند که با قراردادهای آتی و ویژگی های آن آشنایی کامل پیدا کنند. در اینجا سعی شده است مفهوم قرارداد آتی، اهداف و ویژگی های آن، اهرم قراردادهای آتی و همچنین قرارداد آتی در بیت کوین نیز به تفصیل بیان شود.

قرارداد آتی

قرارداد آتی نوعی از قرارداد است که طبق آن طرف فروشنده تعهد می کند که در زمان معینی، مقدار تعیین شده ایی از کالا را با توجه به قیمت تعیین شده به فروش برساند. همچنین طرف دیگر در این قرارداد تعهد می کند که کالای مورد نظر را در زمان معین شده خریداری کند. در این قرارداد معمولا برای پای بندی به تعهدات درون قرارداد، مبلغی به عنوان تضمین گذاشته می شود.

این مبلغ با توجه به تغییرات قیمت آتی به عنوان تضمین تعیین می شود. پس به موجب قرارداد آتی می توان کالایی را خریداری کرد و در زمان معین شده، قیمت کالا پرداخت شده و کالا تحویل گرفته می شود. قراردادهای آتی معمولا در بورس مورد معامله قرار می گیرند. این نوع قراردادها می توانند سهام، ارز و یا اوراق قرضه را شامل شوند. این نوع قرارداد می تواند در کنترل ریسک نقش بسزایی داشته باشد. این قرارداد بر روی کالا یا دارایی منعقد می شود که تحت عنوان دارایی پایه شناخته می شود.

در بورس کالا این دارایی پایه می تواند محصولات کشاورزی و یا محصولات نفتی باشد که طی قرارداد آتی مورد معامله قرار می گیرد. بر طبق این قرارداد باید حجم دارایی پایه مشخص شود. اندازه این قرارداد توسط بورس تعیین می گردد. علاوه بر این، بورس مشخص می کند که تاریخ سر رسید قرارداد آتی چه موقعی باشد. این قرارداد مولفه های دیگری نیز دارد؛ وجه تضمین اولیه، حد نوسان قیمت روزانه، حداکثر حجم هر سفارش، سقف مجاز موقعیت های باز، تحویل و مهلت گواهی آمادگی تحویل و جرایم و کارمزد از مولفه های دیگر در قراردادهای آتی هستند.

به طور کلی قراردادهای آتی در دو نوع دسته بندی می شوند. نوع اول شامل قراردادهای آتی بر پایه دارایی های فیزیکی است و نوع دوم قراردادهای آتی در حوزه سهام و شاخص است. نوع تسویه در قراردادهای مالی نیز یا به صورت تسویه فیزیکی است یا به صورت تسویه قراردادهای آتی چیست؟ نقدی. در تسویه فیزیکی باید دارایی مورد نظر همان طور که در قرارداد مشخص شده است، به طرف معامله، تحویل داده شود.

در حالی که در روش تسویه نقدی، پولی که با ارزش کنونی دارایی برابری می کند را به طرف معامله پرداخت می کنند و دارایی به طور مستقیم تبادل نخواهد شد. با این دو روش می توان پرداخت ها و تسویه های قرارداد آتی را به سرانجام رسانید.

بعد از این که معامله قرارداد آتی انجام شد، سه اتفاق ممکن است بیفتد. خنثی شدن معامله، بازگرداندن و یا تسویه. در صورتی که معامله آتی با تراکنش مخالفش با ارزش یکسان بسته شود، خنثی شدن اتفاق افتاده است. با این کار معامله گران می توانند قبل از اینکه تاریخ تسویه فرا برسد، از ضرر یا سود خود اطلاع پیدا کنند.

در صورتی که معامله گر تصمیم بگیرد که یک قرارداد آتی جدید بعد از خنثی شدن ترید اول، باز کند و زمان انقضای قرارداد را افزایش دهد، عمل بازگرداندن اتفاق می افتد.

همچنین در صورتی که معامله گر، ترید خود را خنثی نکند و یا بازنگرداند، بدیهی است که قرارداد در تاریخ انقضای خودش تسویه می گردد. در این حالت طبق قرارداد، مبلادله کالا و یا پول نقد انجام خواهد گرفت و قرارداد آتی به پایان می رسد. در ادامه در مورد هدف از انعقاد قراردادهای آتی بحث می کنیم.

هدف از قرارداد آتی چیست؟

در قراردادهای آتی، هزینه های ریسک های سرمایه گذاری کاهش می یابد. این نوع قراردادها می توانند از نوسانات شدید بازار جلوگیری کنند؛ روند اصلاح قیمت قراردادهای آتی چیست؟ ها را سرعت ببخشند و موجب تعادل قیمت ها در بازار شوند. علاوه بر این، قراردادهایی آتی می توانند کارایی بازار سرمایه را موجب شوند. در واقع با وجود قراردادهای آتی می توان مبادلات را آسان تر کرد و این موضوع برای کاهش پیچیدگی ها مبادلاتی بسیار مهم است. بنابراین برای تحقق این اهداف می توان به سراغ قراردادهای آتی رفت.

سپرده در قراردادهای آتی چیست؟

در مبحث قراردادهای آتی، سپرده نیز نقش مهمی دارد. به همین منظور یک سپرده اولیه برای خرید و یا فروش قرارداد آتی در نظر گرفته می شود که متناسب با ارزش کل دارایی است. بنابراین برای تعیین سپرده اولیه ارزش کل دارایی هم حائز اهمیت است. برای محاسبه این ارزش از یک فرمول استفاده می شود.

با استفاده از این فرمول باید حجم قرارداد در قیمت قرارداد آتی ضرب شود و حاصل ضرب این دو مقدار می تواند ارزش قرارداد آتی را به دست بیاورد؛ این کار توسط بورس کالا انجام می گیرد. همچنین این مبلغ با توجه به شرایط نوسان قیمتی، متغیر است. مبلغ سپرده اولیه به عنوان تضمین در نظر گرفته می شود.

در زمینه سپرده در قراردادهای آتی، سپرده حداقل و سپرده متغیر نیز وجود دارد. سپرده حداقل در واقع درصدی از همان سپرده اولیه است که طرفین می توانند تا سطح همان درصد در جریان روزآمد سازی معامله قرار داده شوند. سپرده متغیر هم مقداری از دارایی است که از هرکدام از اعضا برای تامین ریسک نوسان قیمتی در قبال قراردادهای آتی گرفته می شود که این کار از طرف بورس انجام می گیرد. (۳)

مفهوم قرارداد آتی در بیت کوین چیست؟

قرارداد آتی در بیت کوین نیز وجود دارد و به این صورت است که مشترک با پیش بینی آینده قیمت ارز دیجیتال بدون در اختیار داشتن بیت کوین، قرارداد می بندد. این کار با سفته بازی انجام می گیرد و با افزایش یافتن قیمت بیت کوین، سود حاصل می شود. نکته حائز اهمیت این قراردادهای آتی چیست؟ است که قراردادهای آتی بیت کوین به صورت قانون گذاری شده انجام می شوند.

بنابراین افراد می توانند از مسائل و مشکلات مصون بمانند. در قراردادهای آتی بیت کوین، اصول قرارداد آتی سنتی حفظ می شود. معامله گران در این بازار می توانند قرارداد آتی خرید که به لانگ معروف است و همچنین قراردادهای آتی فروش که به شورت معروف است را کسب کنند؛ این قراردادها موجب کسب سود می شوند. در این نوع قراردادها افراد فروشنده هم می توانند با پیش بینی از این بازار وارد معامله شوند، با این تفاوت که فروشندگان معمولا پیش بینی ثابت ماندن یا کاهش قیمت را ارائه می دهند.

مزایا و معایب قرارداد آتی چیست؟

از مزایای قرارداد آتی این است که می تواند به خوبی ریسک را در برابر تغییرات قیمتی در آینده پوشش دهد و موجب کسب سود شود. در واقع با استفاده از قرارداد آتی، قیمت فروش برای زمان آینده تثبیت می شود. این موضوع سبب می شود که قیمت در برابر نوسانات قیمتی حفظ گردد و جلوی ریسک نوسانات قیمتی گرفته شود.

علاوه بر این، مصرف کننده کالا می تواند حجم کالای خود را با قیمتی که تثبیت شده است، دریافت کند. با وجود اهرم قرارداد آتی هم معامله گران می توانند از خرید و یا فروش قرارداد آتی، سود به دست بیاورد. از مزایای ویژه این نوع قرارداد هم می توان به انعطاف پذیری آن اشاره کرد؛ به طوری طرفین معامله بتوانند راحت تر فرایند معامله را طی کنند.

در مورد معایب قرارداد آتی می توان گفت این قرارداد می تواند بسته به شرایط، برای معامله گران زیان نیز به همراه داشته باشد. در صورتی که قیمت سهام شرکت مورد نظر در هنگام بازگشایی نماد، افزایش زیادی داشته باشد، خریدار یا فروشنده قرارداد آتی دچار ضرر و زیان می شود.

اهرم در قرارداد آتی به چه معناست؟

اهرم در قرارداد آتی می تواند با مبلغ معینی سرمایه، موجب سود و یا زیان سرمایه گذار شود. برای محاسبه اهرم مالی در بازار آتی باید میزان ارزش قرار داد مورد نظر را بر میزان وجی که به عنوان تضمین اولیه در نظر گرفته شده است، تقسیم کرد تا اهرم بازار آتی تعیین گردد. بنابراین اگر معامله در وضعیت سود باشد، اهرم قرارداد آتی می تواند موجب سود بیشتر بشود و در صورتی که معامله در وضعیت زیان قرار گیرد، با وجود اهرم قرارداد آتی موجب زیان معامله گر می شود.

نکته ایی که در اینجا مشخص می شود این است که اهرم مالی ممکن است دچار تغییر شود و مبلغ آن ثابت نیست. در واقع با وجود اهرم در قراردادهای آتی، معامله گر می تواند با وجود سپرده اولیه خود، با توجه به کل ارزش دارایی، سود یا زیان به دست بیاورد.

بازیگران بازار آتی چه کسانی هستند؟

در قراردادهای آتی دو موضع یا پوزیشن وجود دارد. موضع خرید که به Long Position معروف است و موضع فروش که به Short Position معروف است.

موضع خرید مربوط به موقعی است که معامله گر شروع به انجام معامله می کند و اوراق بهادار یا کالا یا ارز خریداری می کند. این گونه افراد اقدام به خرید قرارداد آتی می کنند و در تاریخ انقضای قرارداد بر طبق تعهد، دارایی پایه خود را تحویل می گیرند؛ در این حالت معامله گر در حالت Long قرار می گیرد.

موضع فروش مربوط به موقعی است که معامله گر در موقعیت فروش اقدام به فروش اوراق بهادار یا کالا و یا ارز می کند. بر طبق قرارداد آتی مورد نظر این شخص ملزم به تحویل دارایی پایه در تاریخ مشخص شده است؛ در این حالت معامله گر در حالت Short قرار می گیرد.

ویژگی های قرارداد آتی چیست؟

یکی از ویژگی ها بارز قراردادهای آتی، هزینه کم معامله است؛ به طوری که در مقایسه با معامله نقدی هزینه کمتر است. یکی دیگر از از ویژگی های قرارداد آتی که می توان به آن اشاره کرد، معامله آن در بورس است. این موضوع باعث می شود که بازار منسجم تری به وجود بیاید و شفافیت بیشتری برای قیمت ها ایجاد شود.

همچنین وجود اتاق پایاپای باعث می شود که پشتوانه خوبی برای هر دو طرف معامله ایجاد شود و ریسک اعتباری کاهش پیدا کند. در صورتی که اگر اتاق پایاپای وجود نداشت، امکان این که هر یک از طرفین معامله پشیمان شود و یا قرارداد را به هم بزند بیشتر می شد.

همچنین وجود سپرده اولیه در این نوع قرارداد هم می تواند به عنوان تضمین خوبی برای دو طرف معامله باشد تا هر دو طرف به قرارداد خود متعهد بمانند. بنابراین قراردادهای آتی پوشش ریسک خوبی دارند و با پوشش ریسک ها، خطرات ناشی از نوسانات قیمتی به حداقل می رسد.

نتیجه گیری

با بررسی مطالب ذکر شده می توانید با مفاهیم قرارداد آتی و زیر شاخه های آن آشنایی کامل پیدا کنید. هر چه بیشتر در این حوزه اطلاعات به دست بیاورید و دانش خود را بالاتر ببرید، از پیچیدگی ها این نوع قراردادها کاسته می شود. در نتیجه می توانید قراردادهای مناسب تری را منعقد نمایید و سودآوری خود را در انجام معاملات، تضمین کنید.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا